Kiến trúc Assyri và Tân Babilon (thế kỷ VII – VI trước CN)

Thành Dur – Sarukin và điện Sacgỏn II
Là thủ phủ dưới thời vua Sacgôn II (hình 64, 65), thành này có dạng gần vuông rộng 30ha (1780m X 1685m)’, trong đó có 17ha đất trên bệ cao 18m, có tường dày bao quanh dài 7km, cao 18m, ngoài ốp đá vôi. Ngay sát tường thành phía trong có một công trinh chính yếu rất điển hình cho kiến trúc phòng thủ của Assyri – đó là cung điện Sacgôn II. Cổng chính của công trình được nhấn mạnh bằng hai tháp cao có phù điêu trang trí đắp hình những con ngựa có cánh, cổng chính và hai cổng phụ đối xứng hai bên dẫn tới một sân trong rộng gần 1 ha. Đây chính là trung tâm của cung điện. Hai bên và phía sau sân có 200 phòng với 30 sân vườn lớn nhỏ. Kể bên cung điện là một đài chiêm tinh (Digurat) 7 tầng cao 40m đặt trên bệ rất cao. Sân và nền được lát bằng loại gạch môdaich hoặc đá trang trí. Lớp trát tường làm bằng hỗn hợp đất sét và thạch cao. cửa làm bằng gỗ, có khuôn viền đồng. Công trình có hệ ống thông gió và các mái che phòng lớn bằng cuốn vòm.

Kiến trúc Assyri và Tân Babilon (thế kỷ VII - VI trước CN) 1

Thành Ninivơ
Cách thành phố Assur không xa, ngược sông Tigơrơ về phía Bắc còn có thành Ninivơ, được con trai Vua Sacgôn. II là Sirakharip xây dựng vào cuối thế kỷ thứ VII đầu thế kỷ thứ VI trước CN. Sau khi rời đô từ Dur – Sarukin về 
đây, vị vua trẻ đã đẩu tư một số tiền của xa hoa chưa từng thấy vào xây dựng thủ đô này.
Một bức tường dài 12km với 15 cổng bao quanh thành. Một cung điện đồ sộ, tựa lưng vào núi. Trải ra trước mặt là vườn cây rộng lớn với các hồ nước nhân tạo. Các loài cây quý, hoa thơm vật lạ được mang từ các nơi trong nước đến. Nội thất được trang trí bằng các hình đắp ngựa và bò có cánh. Nhà vua cho đào một con kênh lớn, lòng kênh rộng 20m để dẫn nước làm mát cho thủ đô. Kênh xây lát bằng đá, chảy quanh co, lúc qua đường hầm, lúc vượt thung lũng bằng các cầu dẫn nước. Nhà vua Sihakharip rất tự hào về công trình này.
Thành phô Babilon
Thế kỷ thứ VIII trước CN, nhà vua Hamurabi vừa khai sinh ra thành Babilon chưa được bao lâu thì bị quân Assyri tràn vào tàn phá. Người dân ở đây đã phải tiến hành một cuộc chiến tranh tự vệ kéo dài. Mãi đến thế kỷ thứ VII trước CN,‘ sau thắng lợi đánh đuổi quân Assyri, Babilon mới được phục hồi và mở mang xây dựng, và ngày càng trở nên phồn thịnh. Đóng vai trò nổi bật trong công cuộc giải phóng và chinh phục cả một lãnh thổ rộng lớn từ Syrie đến Ai Cập là nhà vua Nebihađơrezan (605 – 561 trước CN). Mang khát vọng về sự phồn vinh và quyền lực, ông vua này đã ra sức xây dựng Babilon thành một đô thị tráng lệ và sầm uất.
Thàiih Babilon có 4 mặt gần chữ nhật. Tường thành gồm hai lớp: lớp ngoài dài tới 30km, lớp trong dài 18km, rất kiên cố với nhiều hào sâu và tháp canh. Dòng sông ơphrat chảy qua chia thủ đô ra làm hai phần Đông – Tây, nối với nhau bằng 3 cây cẩu. cầu lớn nhất dài tới 123m. Thành phố có 7 cổng lớn, mang tên 7 vị thần. Trên mỗi cổng có lầu cao, được xây dựng với chất lượng hoàn hảo. Gạch ốp là loại gạch gốm men màu lam ngọc lóng lánh với hình những loài thú hiếm. Phần trên cùng của cổng được nới rộng, có kết thúc kiểu răng cưa. cổng chính gọi là Ixta cao 8m dẫn vào con đường lớn gọi là Đường Rước lễ, cớ cánh cửa và then cửa bằng đồng. Trên cổng chính là 4 chòi cao có mặt bằng hình vuông.
Đại lộ mang tên “Đường Rước lễ” rộng 26m nối liền từ cửa Ixta tới quá khu đền thờ Macđúc. Vào những ngày đại lễ, khách từ La Mã, Ai Cập, Xyri …, những nhà quý tộc lớn nhỏ đều chen chúc nhau trên con đường này để đến đền thờ thần Macđúc cầu khấn (hình 68, 69).
Thành phố Babilon có 53 đền loại lớn và hàng trăm đền thờ loại nhỏ. Tiêu biểu nhất trong số này là đền thờ Macđúc.
Đền thờ Macđúc – Thần của các vị thần, người bảo hộ thành Babilon – được đặt tại 
trung tâm thành phố. Khu đền này có mặt bằng hình vuông chiếm một diện tích lớn đến 16 ha, được bao bọc bằng hai lớp tường dày với 12 cổng lớn. Tường bao màu trắng có các khối nảy trụ màu xanh cách đều nhau. Chân tường màu đen.
Trước khi vào đền, khách hành hương phải qua một hệ không gian phức tạp với tầng tầng lớp lớp cửa, nhằm làm tăng thêm vẻ tôn nghiêm cho ngôi đền. Ngay gần cổng vào khu đền có hai tòa nhà hình chữ nhật với nhiều phòng giống nhau đặt xung quanh sân trong. Tầng dưới cùng là một khối vuông có cạnh dài 90m, cao 30m, bao gồm nhiều phòng với các giường nằm bằng vàng tỏa ánh sáng rực rỡ. Tầng hai nhỏ hơn, cao 18m. Càng lên trên, các tầng càng nhỏ và thấp dần. Nơi thờ thần Macđúc và vợ là nữ thần Bình minh Xácpanhit được đặt ở tầng trên cùng, có cầu thang dẫn lên từ bốn phía .
Vườn treo Babilon
Babilon lộng lẫy và giầu có khi xưa còn làm nên một kỳ tích – đó là vườn treo Babilon – một trong 7 kỳ quan của thế giới cổ đại. Đây là món quà của nhà vua Nebuchadorezan tặng cho Hoàng hậu Amitidơ, là công chúa xứ Medes . Vườn được xây bên sông, gần cung điện của nhà vua. Do được xây trên một gò cao nên từ rất xa đã có thể nhìn thấy khu rừng xanh bát ngát như đang treo iơ lửng trong không trung. Vườn treo này có 4 tầng, có đáy vuông 246m X 246m và tầng trên cùng vuông 123m X 123m, mỗi tầng cao 25m. Toàn bô vườn treo cao gần 100m với nhiều cầu thang rất rộng.
Trên mỗi tầng của vườn treo, người ta đổ nhũng lớp đất phì nhiêu đủ dầy để cho các loại cây cối mọc tươi tốt, kể cả cây cổ thụ. Việc chống thấm cho các sàn được thực hiện rất tốt.
Một hệ thống guồng thủy lực và ống dẫn nước từ ba giếng và từ sông ơphrat lên chứa đầy vào các bể nước lớn đặt ở từng tầng để cho hàng trăm nô lệ hàng ngày dùng gầu lấy nước từ bể chứa tưới cho cây cối.
Nhà vua cho tìm khắp đất nước các loại kỳ hoa dị thảo về trồng trong vườn treo. Do được đặt ở đầu hướng gió mát nên hoa tỏa được hương thơm ra toàn thành phố Babilon.
Vườn treo có một không hai trên thế giới này làm cho thành phố Babilon đã nổi tiếng càng thêm nổi tiếng khắp cả vùng Trưng Cận Đông và Địa Trung Hải.
Những chuyên gia khảo cổ, các nhà nghiên cứu xã hội, các kiến trúc sư hiện đang nuôi hy vọng khai quật và phục chế lại vùng đất này, để có thể sớm trả lại cho Babilon cái hình hài từng một thời vang bóng.

Related posts