Kiến trúc Barôc – Rốccôcô

 kiến trúc Barốc (Thế kỷ thứ XVII)
Cuối thế kỷ thứ XVI, nền kinh tế Italia hoàn toàn kiệt quệ. Thương mại và thủ công sút kém, các thành thị bị phá sản và bỏ hoang. Dân tình nghèo đói. Trong tình hình đó, ở Italia và một loạt nước khác, người ta dần dần xa rời phong cách kiến trúc Văn nghệ Phục hưng. Nơi duy nhất còn tiếp tục có hoạt động xây dựng là khu vực thành phố Rôma, với những người đặt hàng duy nhất là các Giáo chủ. Dưới sự bảo trợ của Giáo hoàng và giáo hội, tại đây đã hình thành một phong cách kiến trúc mới với tên gọi là Barốc, đặc biệt phát triển trong các công trình phục vụ tôn giáo, các biệt thự, lăng mộ, quảng trường.
Phong cách này thoát ly mọi mối quan hệ với đời sống thực tế của quảng đại quần chúng. Nó chỉ đáp ứng nhu cầu khoa trương về ăn chơi xa xỉ của một thiểu số thẩn quyền.
Kiến trúc Barốc sử dụng phương tiện trang trí mỹ thuật hoàn toàn trái ngược với kiến trúc 
Văn nghệ Phục hưng. Ở đây đã mất đi sự cân đối nhịp nhàng, tính chân thật hợp lý, thể hiện trong dây chuyền công năng cũng như giải pháp kết cấu, đã bộc lộ rõ ý đồ của giai tầng thống trị muốn dùng hình thức nghệ thuật phô trương để xua đi cảm giác và ý nghĩ của dân chúng về những khó khăn trong cuộc sống thực tế, hướng lòng tin của họ vào một cõi hư vô siêu hình nào đó ở nơi thế giới xa xăm.

Kiến trúc Barôc - Rốccôcô 1

Do đó, thay vì sự mạch lạc giờ đây là sự phức tạp một cách thất thường đồng bóng, thậm chí rối rắm trong nội thất. Thay cho thứ ánh sáng đồng đều êm dịu là sự biến đổi đột ngột với các vùng sáng lờ mờ bí ẩn. Thay vì những mặt bằng ổn định, đĩnh đạc (vuông, tròn) là sự áp dụng các hình không rõ ràng, là sự tùy tiện trong tỷ lệ.
Mọi phương tiện kiến trúc giờ đây đều nhằm vào việc ru ngủ, mê hoặc con người, hướng tâm trạng đang bất an của người dân trước thời cuộc vào những ảo ảnh của một thế giới viển vông. Lúc này kiến trúc còn được cộng thêm sự trợ thủ đắc lực của điêu khắc và hội họa để cùng miêu tả những điều huyễn hoặc của tôn giáo.
Nhà thờ II Giêsu ở Rôma là một ví dụ. Mặt bằng kiểu baxilica Trung cổ với nhịp giữa là phòng hành lễ, hai bên có hành lang do Vinhôlô lập năm 1568. Khác với truyền thống thời Văn nghệ Phục hưng, trung tâm bố cục tập trung ở phíà sâu bên trong nhà nhờ một mái vòm bán cầu. 
Sau khi Vinhôlô mất, mặt đứng nhà do Giacômô del Poocta thực hiện vào các năm 1575 – 1584 với khá nhiều sửa đổi. Mặt nhà này đã che lấp hình khối của toàn công trình cũng như của vòm mái, tạo nên một sự mâu thuẫn giữa hình thức mặt nhà với toàn bộ ngôi nhà (hình 233). Điều đó chứng tỏ kiến trúc Barốc coi bộ mặt ngôi nhà là phần quan trọng nhất.
Hình thức của nhà thờ Giêsu dù sao cũng đã gây được những cảm giác bất thường do sự biến hóa các mảng lồi lõm và những điểm nhấn trang trí cầu kỳ, phức tạp, đã kéo được sự tập trung chú ý trong giây lát vào những diêm dúa của lối vào mà quên đi thế giới thực tại. Số nguyên lý bố cục nhà thờ của phong cách Barốc được nhiều quốc gia Thiên Chúa giáo Tây Âu noi theo. Ngoài ra còn một số công trình mang phong cách Barốc do các kiến trúc sư tài ba thực hiện, như nhà thờ Xanh Xaxanda do Mađecna xây ở Rôma năm 1596, nhà thờ Xanh Andrea do Becnini xây ở Rôma năm 1697, hai nhà thờ Xanh Caclô (1638) và nhà thờ Xanh Ivô (1642 – 1660) xây theo thiết kế của Bôromini.
Quảng trường Pôpôlô được quy hoạch xây dựng vào năm 1662 với hai nhà thờ mái vòm bán cầu cũng là một điển hình của thời kỳ này. Các quảng trường thường có mặt bằng hình bầu dục, có bể phun nước, cột ghi công (obelisk), tượng, và đôi khi có các bậc thang lên xuống khá cao như ở Quảng trường Xanh Pie, Quảng trường Tây Ban Nha. Tại đây, người ta chăm chú nhiều vào hiệu quả thẩm mỹ, nhưng lại rất coi nhẹ việc tổ chức giao thông. Các công viên với hệ thống vườn nhân tạo khởi đầu từ đây đã có sự phát triển rộng rãi trong nhiều dinh thự ngoại ô của giai cấp phong kiến ở giai đoạn sau.
Cuối thế kỷ thứ XVII, kiến trúc Barốc phát triển rộng rãi ở nhiều quốc gia Thiên chúa giáo Tây Âu như Đức, Tây Ban Nha…
Tuy có nhược điểm, nhưng do lôi cuốn được sự tham gia của nhiều nhà kiến trúc nổi tiếng nên trào lưu kiến trúc Barốc đã đạt được những thành công đáng kể.

Related posts