Kiến trúc cổ đien Pháp (thế kỷ thứ xvii-xviii)

Thế kỷ thứ XVII – XVIII là thời kỳ nước Pháp chuyển dần từ chế độ phong kiến sang chế độ sản xuất tư bản công nghiệp. Đối với kiến trúc Pháp, khoảng giáp ranh giữa hai thề kỷ thứ XV và XVI là giai đoạn khởi đầu chồ phong cách kiến trúc Văn nghệ Phục hưng Pháp, kéo dài sang tận thế kỷ thứ XVII.
Trong thế kỷ thứ XVI đã diễn ra những biến đổi cơ bản về văn hóa và lối sống của giai tầng quý tộc mới, của một thiểu số tư bản lớp trên và giáo chủ theo mô hình của các nhà quý tộc

Kiến trúc cổ đien Pháp (thế kỷ thứ xvii-xviii) 1

Văn nghệ Phục hưng Italia.
Quyền lực và sự giàu có của các hoàng đê Pháp trong thời kỳ quân quyền cực đoan đã tạo mọi điều kiện cho kiến trúc phát triển đáp ứng các nhu cầu mới, dựa trên sự kế thừa và bổ sung những nguyên tắc sáng tác kiến trúc của thời cổ đại và thời Văn nghệ Phục hưng, xa rời dần với phong cách kiến trúc Gôtích
Theo đó, nguyên tắc quy hoạch đỏ thị và nhà ở thượng lưu đã khác xa thời kỳ trước. Các hình thức thành quách cũ nay chuyển sang kiểu nguyên tắc cung điện. Thức cột cổ điển được sử dụng ngày càng rộng rãi trên mặt nhà. cửa đi, cửa sổ được bố cục một cách nhất quán với thức cột, đạt được các tỷ lệ rất hài hoà.cân đối. Tiêu biểu cho sự chuyển biến này là lâu đài Sămbo và lâu đài Ađê lơ Riđô
Nền kinh tế và phương thức sản xuất công nghiệp đã đưa nước Pháp trở thành một quốc gia cường thịnh, có vai trò nổi bật ở châu Âu thời bấy giờ. Do vậy, nền kiến trúc Pháp cũng phải góp phần vào công cuộc kiến thiết để biến thủ đô Paris thành một trung tâm lớn.
Tương phản với cuộc sống bẩn cùng của lớp người lao động trong các túp lều thôn quê hay những khu ổ chuột ngoại ô là nhiều khách sạn lớn, các sàn nhảy, các phòng ngủ, phòng làm việc tráng lệ  , là các công viên, vườn cây được tân trang lộng lẫy và hàng loạt nhà ở kiểu mới rất xa hoa của giới quý tộc. 
Nền kiến trúc cổ điển Pháp trải qua hai giai đoạn thăng hoa vào nửa sau thế kỷ thứ XVII – lấy kiến trúc La Mã cổ đại làm mẫu mực – và vào nửa sau của thế kỷ thứ XVIII – lấy kiến trúc Hy Lạp cổ đại làm mẫu mực.
Đặc điểm chung của phong cách kiến trúc cổ điển Pháp trong hai thế kỷ này là sự đổ sộ, tạo được ấn tượng và ngưỡng mộ cả đối với hình thức bề ngoài lẫn phần nội thất bên trong, nhờ ở cách sắp đặt nhịp nhàng, hợp lý, hài hòa mọi bộ phận của ngôi nhà.
Những đặc điểm này còn được bộc lộ mạnh mẽ trong nghệ thuật quy hoạch sân vườn, với các đường đi dạo kết hợp mạng đường ô cờ và mạng đường chéo, với các lùm cây được xén tỉa công phu, với sức biểu cảm của các mặt nhà dung dị, không có chi tiết thừa. Các môtíp (hình mẫu) cổ điển như cột, cổng cuốn, vòm được xử lý theo những nguyên tắc tỷ lệ rất mực thước.
Điển hình của kiến trúc cổ điển Pháp là cung điện Luvrơ ở trung tâm thủ đô Paris và quẩn thể kiến trúc Vecxay ở ngoại vi phía Tây Nam thành phố này.
Cung điện Luvrơ
Nhằm mục đích tạo nên bộ mặt mới trên quảng trường trung tâm Paris, tác giả Clôdơ Perrô (1613 – 1688) đã thiết kế để xây dựng mặt đứng phía đông của cung điện Luvrơ – một tòa nhà được coi là hoành tráng nhất thời bấy giờ (thế kỷ thứ XVII). Cách sử dụng thức cột Coranh từng đôi một chắn ngoài hàng
hiên cao suốt hai tầng đã tạo được cảm giác chững chạc cho tòa cung điện thủ đô của vua Louis VIX  . Rõ ràng ở đây có phẩn ảnh hưởng của phong cách kiến trúc Barốc trên Quảng trường Xanh Pie ở Rôma do nhà kiến trúc Italia Becnini thực hiện. Chính Becnini là người đã từng tới Paris làm việc vào những năm 1660 và đã đề xuất phương án cải tạo mặt đứng phía đông cung điện Luvrơ với những hàng cột lớn.
Mặt nhà phía đông cung điện Luvrơ chia làm năm đoạn trải trên một chiều dài 170,55m, trong đó có ba đoạn nhỏ hơi nhô về phía trước. Mặc dù vậy, toàn bộ chiều dài này vẫn được tiếp nhận như một toà nhà liên tục, nhất quán. Ba tầng nhà cao tới 27,65m được phân vị ngang một cách khá rành rọt. Tầng dưới cùng phẳng, đặc một cách khỏe khoắn, làm đế đỡ cho dãy cột phía bên trên, đồng thời xác định rõ đặc điểm cấu trúc của ngôi nhà. Tiếp đến là phần hiên thoáng nhẹ nhàng với hàng cột đôi cao tới 12,32m. Phần này có sự biến hóa đặc – rỗng làm cho các điểm nhấn, nhất là đoạn trung tâm, được nổi rõ. Giải pháp mặt đứng tòa nhà này đã tuân thủ một cách chính xác các lý thuyết về hình học chuẩn đối với tỷ lệ chung của ngôi nhà cũng như đối với riêng thức cột. Mặt nhà toát lên vẻ giản dị, nghiêm túc, chân thật, không có bất kỳ sự đắp điếm uốn lượn nào như trong kiến trúc Barốc.
Quẩn thể kiến trúc Vecxây 
Lịch sử xây dựng Vecxây được bắt đầu từ những năm 20 của thế kỷ thứ XVII. Lúc này vua Louis XIV không còn thấy thỏa mãn với điện Luvrơ ở nơi nội thành ổn ã. cần một nơi có thể kết hợp giữa sự tráng lệ hấp dẫn của kiến trúc đô thành với cuộc sống êm ả giữa thiên nhiên. Cống việc này được giao vào tay Phrăngxoạ Đoocbê – một kiến trúc sư cung đình triều đại Louis XIV# . Cung điện được xây dựng qua ba giai đoạn. Đầu tiên là hạt nhân trung tâm xây gạch vây quanh sân cẩm thạch.
Tòa nhà cung điện Vecxây phải trở thành một dinh thự xứng đáng của đấng quân vương đầy quyền lực và của cải, phải tạo nên một môi trường mà mỗi ngày sống ở đó là một ngày đầy ắp các hoạt động lễ hội tưng bừng cho giới quý tộc thượng lưu. Phòng gương lộng lẫy và bát ngát. Các phòng “Hòa bình”,
# Theo tác giả người Nga Xires A.G. thì trước đây người ta thường gán nhầm tác giả quần thể Vecxay cho Hacđoanh Mangsac. Sau năm 1960, nhà nghiên cứu A. Laprad đã chứng minh Đoocbê mới là tác giả thật của quẩn thể này.
Cùng một mục tiêu và phong thái như vậy, với quy mô lớn chưa từng thấy, quy hoạch hoa viên của quần thể Vecxãy chiếm vị trí nổi bật trong các di sản kiến trúc của nước Pháp và Tây Âu trung cổ.
Với cách bố cục kiểu ba tia đường của kiến trúc Barốc, với sự nhấn mạnh trục giữa để biến câu nói “Tất cả mọi con đường đều dẫn tới La Mã” thời trước thành câu “Tất cả mọi con đường đều dẫn tới Paris” của thời nay, nhắm tới cái đích là cung điện Vecxay, người thiết kế đã thỏa mãn được ước mong của nhà vua. Mọi phương tiện biểu hiện của nghệ thuật không gian từ công trình nguy nga đến mặt nước hồ rộng rãi, hàng cây dày đặc, các nhóm tượng sinh động, đài phun nước v.v… đều được huy động, được chăm chút một cách công phu chỉ để chứng minh cho sức mạnh và sức tồn tại vững chãi của chế độ quân chủ mới.
Toàn bộ công viên trải suốt chiều dài 3 km đã được thực hiện trong một bố cục thống nhất, hài hòa, một cơ cấu hoàn chỉnh.
Tuy nhiên, trong một mức độ nhất định, phong cách kiến trúc cổ điển Pháp đã áp dụng một số hình thức giả tạo, xa lạ, có sự khiên cưỡng trong nghệ thuật hoa viên, không thừa nhận thứ thẩm mỹ tự nhiên thể hiện trong các công trình xây dựng đầu thế kỷ XIX (còn gọi là kiến trúc kiểu Đế chế). Nó nặng về sao chép các hình thức vay mượn từ các nơi. Các loại cổng chào, biểu huy quân sự, cột kỷ niệm (Obelisk) ra đời vào thời kỳ này cũng có cùng các tính chất đó.

Related posts