Kiến trúc cổ và trung đại Châu Á.

 kiến trúc ẤN ĐỘ
Ấn Độ là một quốc gia Nam Á, được bao bọc bởi Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương ở phía Nam, và che chắn bởi dãy núi Himalaya hùng vĩ ở phía Bắc. Hai con sông lớn là sông Indus (sông Ấn) phía Tây Bắc và sông Hằng phía Đông Bắc được coi là những cái nôi của nền văn minh Ấn cổ đại (hình 249).
Nền văn minh này cũng có lịch sử lâu đời, từ khoảng 3000 năm trước CN, như các nền văn minh khu vực Địa Trung Hải, Lưỡng Hà, Ai Cập.
Nền văn hóa Harappa (từ thê kỷ thứ XXXIII đến thê kỷ thứXVI trước CN)
Nằm trong vùng sông Indus có loạt thành phố nổi tiếng thời cổ đại như Sanhô Đarô, Harappa, Mohengiô Đarô (nay thuộc Pakistan). Nền văn hóa vùng này được gọi chung là văn hóa Harappa. Những khai quật khảo cổ học tại đây (1950 -1958) đã cho thấy thành phố có quy hoạch vuông vắn theo hình bàn cờ, nhà cửa được định hướng theo chiều ánh sáng. Người ta cho rằng đã tồn tại hai thành phố kinh đô là Harappa ở thượng lưu và Mohengiô Đarô ở hạ lưu sông Indus, liên hệ với nhau bằng đường sông trên chiều dài 660km. Trong mỗi thành phố, khu lớn nhất ở trung tâm là cung vua (khu Hoàng gia). Vây quanh cung vua có khu vực dành cho các nhân vật quan trọng, nơi ở của gia đình giới chức quan lại đặc quyền. Sau đó mới đến các dãy cửa hàng, chợ, nhà ở của dân buôn và thợ thủ công. Tầng lớp dưới của xã hội thì ở sát bờ tường bao quanh thành phố. Bức tường này thường dày và cao tới gần 10m, có hào, tháp canh và một số cổng thành.Ở Mohengiô Đarô và Harappa còn có hàng loạt nhà công cộng cực lớn (170m X 230m), bể tắm công cộng (7m X 11,9m sâu 2,43m) và nhiều phòng tắm có tường kín bao quanh. Đường phố rộng tới 9m, có kèm-mạng lưới cấp thoát nước khá hoàn chỉnh. Có cả dấu vết của bến cảng, chứng tỏ rằng tại đây đã từng có những hoạt động buôn bán nhộn nhịp. Các thành phó này về sau bị phù sa các trận đại hổng thủy chôn vùi dưới sâu, như Mohengiô Đarô tới bảy lớp, Harappa sáu lớp, Lothale – bốn lớp chồng lên nhau.

Kiến trúc cổ và trung đại Châu Á. 1

Cấu trúc nhà ở Ấn Độ đã phản ánh được đặc điểm khí hậu và cơ cấu xã hội đương thời. Do thường xuyên nóng bức, ngôi nhà ở được làm có sân trong, có sàn gác, ban công, lô gia. Ngôi nhà trung lưu thường có kích thước 8m X 9m. Nhà khá giả lớn gấp đôi. Tường nhà nọ cách tường nhà kia 30cm, có lẽ để tránh các đụng độ dân sự. Mặt nhà giáp đường thường chỉ trổ duy nhất một cửa ra vào. Sàn các nhà tầng thường được dùng dầm gỗ lát ván hoặc đất nện. Vòm cửa hình nhọn xây theo kiểu thu hồi.
Tuy nhiên, khó có thể xác định những nét ‘chung cho kiến trúc của một đất nước rộng lớn có nhiều vùng khí hậu khác nhau như Ấn Độ.
Được thiên nhiên ưu ái, nền văn hóa Harappa phát triển rưc rỡ đã có tiếng vang và ảnh hưởng ra nhiều miền xa xôi ở Bắc, Nam và Tây Ấn, sang cả châu Âu. Song cũng chính những ưu thế đó đã dẫn tới sự suy tàn của nền văn hóa này.
Kinh Vêda và kiến trúc thời Hindu (từ thế kỷ thứ XV dên thế kỷ thứ VI truớc CN)
Vào khoảng thê’ kỷ thứ XVI trước CN, một nhánh của dòng tộc Arian từ Bắc Âu đã tràn xuống miền Bắc Ấn Độ. Nhờ vào sự thiện chiến trong chinh phạt, họ dễ dàng trụ lại định cư trên vùng đất phì nhiêu với nhiều đô thị phát triển này. Họ đem theo tới đây thứ tiếng Phạn (Sankrit) và một tôn giáo dựa trên
những nghi lễ hiến tế các vị thần tượng trưng cho các thế lực siêu nhiên đầy bí ẩn. Những mô tả về cuộc sống, những truyền thuyết và lời ca ngợi các vị thần được tập hợp lại trong bốn tập kinh Vêđa vào đầu thế kỷ thứ IX trước CN. Những nội dung của kinh Vêđa đã trở thành để tài muôn thuở cho các trang trí phong phú và sinh động trong các đền đài của đạo Hindu nhiều thế kỷ về sau (như ở quần thể kiến trúc Khagirahô thế kỷ thứ X – XII sau CN). Trong thời kỳ này, vật liệu xây dựng chủ yếu là lau, sậy, đất sét, gạch không nung, gỗ và tre nứa. Rất có thể, cấu tạo tre trúc với các đốt tre uốn ®ông buộc chụm lại đã gợi ý cho hình thức của các công trình bằng gạch đá ở những thời kỳ sau. Những loại vật liệu có độ bền thấp, lại do chiến tranh với người Arian nên kiến trúc của một giai đoạn dài hàng chục thế kỷ tiếp theo đã bị mai một gần hết, không còn để lại chút dấu vết.

Related posts