Kiến trúc Gootich (P2)

Kiên trúc Gôtích ở Đức
Sự chuyển hóa từ kiến trúc Roman sang kiến trúc Gôtích diễn ra ở Đức chậm chạp hơn nhiều so với Pháp, Italia và Anh. Sau Pháp hàng thế kỷ. Mãi đến thế kỷ thứ XIII, 
kiến trúc Gôtích ở Đức mới bắt đầu hình thành. Kiến trúc Trung thế kỷ ở Đức là sự kết hợp giữa những tinh hoa rút từ các nền kiến trúc khác để hoà nhập với truyền thống kiến trúc của chính mình. Vì vậy kiến trúc Đức in đậm sắc thái địa phương. Nó có cả sự rắn rỏi và đổ sộ của phong cách Rôman Đức lẫn tính hoành tráng của phong cách Pháp.
Điểm khác biệt ở đây được thể hiện qua hệ thống các giải pháp kết cấu dùng gạch thuần túy.
Kiến trúc Gôtích Đức cũng trải qua ba thời kỳ phát triển: Gôtích sơ khai (thế kỷ thứ XIII), chín muồi (thế kỷ thứ XIV và đầu XV) và thoái trào (thế kỷ thứ XV – đầu XVI). Trong mọi lĩnh vực: quy hoạch, xây dựng thành quách – lâu đài, xây dựng dân dụng, nhà thờ v.v…, nền kiến trúc Gôtích Đức đều để lại những dấu ấn mạnh mẽ. Đáng kể nhất trong sô’ này là nhà thờ Côlônhơ và nhà thờ Ulm.
Nhà thờ Côlỏnhơ
Côlônhơ là nhà thờ Gôtích lớn nhất nước Đức, được khởi công xây dựng năm 1248 dựa theo mô hình nhà thờ Amiăng của Pháp (hình 206). Đây là một baxilica 5 nhịp với chiều dài 136m, chiểu rộng 47m.
Nhà thờ Ulm

Kiến trúc Gootich  (P2) 1

Là điển hình tiêu biểu nhất của phong cách kiến trúc Gôtích Đức thời kỳ chín muồi. Khởi công từ năm 1377, sau gần 2 thế kỷ, tòa nhà mới được xây xong. Lúc đẩu chỉ là một baxilica 3 nhịp, đến thế kỷ thứ XVI mới được bổ sung thành 5 nhịp rộng 49m dài 124m. Tòa nhà này có những cột chịu lực mảnh, trang trí đầu cột bằng tượng người xen lẫn hình lá cây khá phức tạp. Tháp nhọn duy nhất ở phía mặt trước cao tới 161 m
Kiến trúc Gôtích ở Italia
Người Ý với bề dày phát triển kinh tế và văn hóa bám sâu trong truyền thống trung cổ, luôn có niềm tự hào về ưu thế kiến trúc của mình so với bọn “rợ” phương Bắc. Những ưu việt của kiểu baxilica cổ đại La Mã có mái gỗ nhẹ tựa trên cột, tồn tại ở Italia trong khoảng thời gian khá dài, đã ngăn cản sự tìm kiếm những gì có thể là táo bạo trong tư duy kết cấu ở nước này. Sự tập tr-ung vào chỉnh trang hình thức mặt nhà, làm cho kiến trúc mặt nhà có tỷ lệ chuẩn mực hơn, có họa tiết chắt lọc hơn, các hình vẽ tinh tế hơn là điểm nổi bật của phong cách kiến trúc Italia Trung thế kỷ.
Tuy vậy, dòng kiến trúc Gôtích vẫn đến được Italia, trước tiên và mạnh mẽ nhất là tại các tỉnh phía bắc như Vơnidơ và Phlorenxia.
Cung diện Đógiơ
Tiêu biểu cho dòng kiến trúc Gôtích ở Italia phải kể đến cung điện của Tổng đốc Vơnidơ, còn gọi là Cung Đôgiơ đặt ở quảng
trường Xahh Mác, được khỏi công xây dựng năm 1309 (hình 209). Trong thời gian dài hơn một thế kỷ, rất nhiều nhà kiến trúc lỗi lạc của Italia đã tham gia vào việc xây dựng công trình tuyệt vời này. Tòa nhà cao ba tầng. Tầng dưới cùng là hàng cột và vòm cuốn nhịp lớn. Tầng hai có nhịp bằng nửa tầng dưới.
Tầng trên cùng kết hợp tường có hàng cửa rộng và thưa, hợp thành một bức họa nhịp nhàng, tao nhã. Mặc dù đã vận dụng nhiều nguyên tắc cơ bản của kiến trúc Gôtích, cung điện này vẫn mang nhiều dấu ấn của phong cách bố cục cổ điển. Song, nhờ có cấu trúc rành mạch, gọn gàng, vật liệu đá ốp màu phớt hồng làm bừng sáng mặt nhà, và sự hoàn thiện tinh tế mà Cung Đôgiơ đã trở thành một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc.
Cung này cũng góp phần làm cho quảng trường trung tâm nằm bên bờ vịnh đạt được những giá trị cao về kiến trúc và cảnh quan.
Ngoài Vơnidơ, kiến trúc Gôtích còn được ứng dụng nhiều ở Phlorenxia, Xiena, Oriento và các thành phố khác ở Bắc và Trung Italia.
Đặc điểm chung của kiến trúc Gôtích những vùng này là sự chắc khỏe hơn, các vòm cửa và mái ít nhọn hơn so với kiến trúc Gôtích ở Pháp.
Nhận xét chung
Sự xuất hiện của chế độ phong kiến ỏ Tây Âu và Cận Đông vào thế kỷ thứ V và mười thế kỷ phát triển phong kiến sau đó đã tạo cho kiến trúc những điều kiện mới. 208. Nhà thờ Ulm TK XIV-XVI
Thoát thai từ tàn dư của chế độ chiếm hữu nô lệ, chính quyền phong kiến Đông La Mã một khi được củng cố đã trở thành động lực để sản sinh ra nền kiến trúc Bidăngtin rực rỡ. Làn sóng xây dựng nhà thờ bao phủ khắp châu Âu, là nguồn cảm hứng cho những sáng tạo kỳ diệu của kiến trúc. Lẩn đầu tiên, trong nhà thờ Xanh Xôphi ỏ Côngxtantinốp đã xuất hiện hệ thống nội thất rộng và phong phú. Tại đây đã ra đời kiểu vòm buồm trung tâm có cuốn đỡ tựa trên các trụ độc lập (hình 210).
Từ thế kỷ thứ X, với các lâu đài kiên cố, các tu viện – nhà thờ khép kín, kiến trúc Rôman đánh dấu thời kỳ ổn định của quan hệ sản xuất phong kiến. Song song với nhà thờ, các thành phô’ Trung thế kỷ là làn sóng thứ hai có tác động mạnh mẽ đến việc tiếp tục tìm kiếm những phong cách kiến trúc mới. Phong cách kiến trúc Gôtích bắt nguồn từ nước Pháp đã lan nhanh ra khắp châu Âu và trở thành một cột mốc đáng kể trong nghệ thuật kiến trúc Trung thế kỷ. Từ những mái vòm đặt trên mặt bằng vuông trong các baxilica thời kỳ Bidăngtin, kiến trúc Gôtích đã tạo nên những mái vòm hình mũi tên có gân, các cuốn nhọn và cuốn bay tựa trên cột độc lập. Nếu trước đây, việc xây dựng vòm cuốn tròn Bidăngtin đòi hỏi tay nghề cao ở người thi công, thì với vòm cuốn nhọn Gôtích, việc xây dựng đã bớt phức tạp đi rất nhiều. Cuốn bay cũng là một thành phần cấu tạo rất đặc biệt trong kiến trúc Gôtích, góp phần làm giảm nhẹ lực tác động trực tiếp lên cột chính.
Sự ra đời của hệ thống vòm cột Gôtích ở thế kỷ thứ XII có thể coi như bước nhảy vọt quan trọng không chỉ đơn thuần về mặt chịu lực, mà nó còn đưa lại những hiệu quả rất cao về mặt biểu cảm nghệ thuật, có khả năng thể hiện triệt để tư tưởng vươn lên trời của đạo giáo thời trung cổ. Có lẽ cho tới cả sau này, chưa có giai đoạn phát triển kiến trúc nào mà việc kếrhợp giữa kỹ thuật với hình thức và ý đổ tư tưởng lại đạt được sự hài hòa mỹ mãn như trong kiên trúc Gôtích thời kỳ chín muồi vào thế kỷ thứ XIII. Tuy nhiên sang thế kỷ sau, phong cách này cũng phải chịu quy luật chung là chuyển sang giai đoạn đi xuống để rồi bị loại bỏ.

Related posts