Kiến trúc inđônêxia

Borobudua – Kỳ quan Phật giáo của Inđônêxia
Nói đến kiến trúc của quần’đảo Inđônêxia, phải kể đến Borobudua, một ngôi đền núi quyến rũ, tọa lạc tại trung tâm đảo Java, được xây dựng vào các thế kỷ thứ VIII và thứx.
Nhìn từ xa. quần thể nổi tiếng này không hể lộ rõ cấu trúc và ý đổ nghệ thuật. Lúc tới gần thì thật bất ngờ: những pho tượng Phật tuyệt vời, những hình chạm khắc huyền bí, những bậc thang kéo dài, những hành lang trùng điệp xen giữa những tán lá xanh của các hàng cây đã tạo nên ở đây một Vương quốc lộ thiên rất hoàn chỉnh.
Chịu ảnh hưởng của nghệ thuật kiến trúc truyền thống Ấn Độ, Borobuđua là một dạng stupa lớn hình chuông, không mang chức năng đền thờ, mà là một công trình tưởng niệm của Phật giáo. Trong những ngày nước lụt dâng cao, ngôi đền núi này trông như một tòa sen nổi trên mặt nước. Kiến trúc đền gồm những lô đài hình vuông, hình tròn và 73 vòm bát úp như hình những quả chuông (kiểu stupa An Đo) bẽn trong có đặt tượng Phật (hình 306). Toàn bộ ngôi đền cao 42m được xây trên một đài hình vuông, chiều dài mỗi cạnh là 123m. Mặt bằng công trình chia làm hai phẩn chính. Phẩn phía trong của núi này ở trên cao bao gồm ba vòng tròn đồng tâm. ở vòng tròn trong cùng có 16 đài tháp (stupa), vòng tiếp theo 24 stupa, vòng ngoài cùng 36 stupa. Chính giữa tâm là stupa cao nhất, lớn nhất. Phần tròn này biểu trưng cho trời.
Phía ngoài của trái, núi là các tầng cấp hình vuông có tương và lan can, được trang trí bằng phù điêu xen kẽ với tượng Phật, biểu trưng cho đất (hình 307).Trời tròn, đất vuông là quan niệm của nhà Phật.

 Kiến trúc inđônêxia 1

Nhưng chưa hết. Gần đây (1971 – 1983) người ta còn phát hiện thêm một tầng ngầm với 160 bức phù điêu được dấu kín trong lòng đất. Nội dung của 160 bức phù điêu ở phần ngầm và phần đài vuông mô tả triết lý nhân quả của đạo Phât trong kinh Kácmaviphaga, 
kinh Látivitlara, kinh Ganđabuha được viết vào thế kỷ thứ VII. Mỗi khi đến nơi đây, tâm trí con người dường như được giải tỏa khỏi mọi ràng buộc trần thế để vươn tới cõi đại ngã vô biên.
Suốt gần 10 thế kỷ, cùng với sự thâm nhập của đạo Hồi vào Java, đẩy lùi đạo Phật, kỳ quan Phật giáo Borobuđua bi phó thác cho gió mưa, núi lửa và động đất mặc sức biến mình thành một đồi cây rậm rạp, và bị quên lãng với thời gian.
Nhờ cố gắng của các chuyên gia châu Âu và cộng đổng thế giới chung sức cứu vãn khỏi sự sụp đổ do bị nước ngầm xói mòn, phải đến đầu những năm 1980, Borobuđua mới rũ bùn đứng dậy, hiện nguyên hình là một kỳ quan xứng đáng với tài năng của dân tộc Inđônêxia.
Lôro Gionggrang – điếm kiến trúc chói sáng trong lịch sử nghệ thuật Java
Lôro Gionggrang là tên một người con gái đẹp. Để tìm cách từ chối lời cầu hôn của người mình không ưng, cô gái đã thách cưới thật đắt giá: 6 tòa lâu đài lộng lẫy có 6 giếng sâu ở bên trong, 1000 bức tượng, tất cả phải được làm xong trong một đêm. Rồi lời cầu hôn vẫn tiếp tục bị kéo dài do người đẹp yểm bùa làm hỏng bức tượng cuối cùng. Biết được mưu này, chàng trai dùng phép thuật biến cô gái thành bức tượng thứ 1000 rồi đem đặt ở ngôi đền chính.
LÔIO Gionggrang là một quần thể kiến trúc Jồm hàng trăm ngôi đền lớn nhỏ giữa một bố cục sê vuông lồng nhau, tượng trưng cho ba thế giới người, vật và thánh thần. Với dãy đền thờ ba vị thần chính của Hindu giáo là thẩn Sáng tạo (Brahma), thần Bảo tồn (Vishnu) và thần Hủy diệt (Shiva). Đền Shiva có đáy 34m X 34m, cao 47m. Hai đền còn lại đều có đáy 20m X 20m, cao 23m. về phía Đông, đối diện với dãy đền này là ba ngôi đền nhỏ hơn, và hai đền nhỏ nữa chốt ờ hai đầu Nam Bắc.
Tuy chịu ảnh hưởng của cách bố cục Ấn Độ, kiến trúc Trung Java vẫn có những nét riêng. Ngôi đền Shiva có mặt bằng hình chữ thập, có lối vào từ ba phía Tây, Nam và Bắc, nhưng không thông với không gian trung tâm. Riêng phía Đông đi thẳng vào gian thờ chính. Các khối tháp vuông thành sắc cạnh, dùng các gờ chỉ để chia thành nhiều tầng bậc. Hàng ngàn phù điêu mô tả bộ sử thi Ấn Độ Ramayana đã tạo nên phong cách độc đáo và giá trị nghệ thuật lớn cho toàn ngôi đền.
Borobuđua và Lôro Gionggrang là hai di tích lớn thuộc hai hệ thống tôn giáo khác nhau – Phật giáo và Hindu giáo – nhưng lại đứng chung trong phong cách nghệ thuật Trung Java của Inđônêxia thế kỷ Vll-X. Đối lập với sự lặng lẽ, thanh thản và dịu dàng của nghệ thuật Phật giáo Borobuđua, các phù điêu Lôro Gionggrang lại thể hiện rõ tính nhịp điệu, tính năng động trong đường nét và hình khối. Phù điêu Lôro Gionggrang được coi là đỉnh cao, là điểm sáng rực rỡ cuối cùng của nghệ thuật Trung Java.

 

Related posts