Kiến trúc La Mã trong thời kỷ Vương quốc (Êtơruyxcơ)

 Sự phân kỳ kiến trúc cổ La Mã
Nền Kiến trúc cổ La Mã kéo dài trong khoảng thời gian từ thế kỷ thứ VII trước CN đến cuối thế kỷ thứ V sau CN, chia thành 3 thời kỳ:
1- Thời kỳ vương quốc hay còn gọi là thời kỳ Êtơruyxcơ (Thế kỷ thứ VIII – V trước CN)
2- Thời kỳ Cộng hoà La Mã (thế kỷ thứ V trước CN đến năm 30 sau CN).
3- Thời kỳ Đế quốc La Mã (Năm 30 đến năm 476 sau CN). 

 Kiến trúc La Mã trong thời kỷ Vương quốc (Êtơruyxcơ) 1

 Kiến trúc La Mã trong thời kỷ Vương quốc (Êtơruyxcơ)
Như trên đã nói, Etơruria là quốc gia thành bang hùng mạnh nhất của La Mã thời Tiền cổ, bắt đẩu từ thê’ kỷ thứ VIII trước CN.
Xây dựng đô thị thời kỳ này được ưu tiên phát triển. Khi xây dựng đô thị, người Etơruria có dụng cụ đo để đặt các phố chính theo đúng chiểu ánh sáng, Sau đó họ xác định ranh giới, vị trị các tường thành và cổng thành.
Các đô thị thường làm quanh một khu trung tâm nằm trên đổi cao với một ngôi đền thờ ba gian. Mạng đường phố có hình ô cờ.
Đền thờ buổi đầu là loại một hoặc ba gian có mặt bằng gần vuông với 8 cột dựng làm 2 hàng ở phía cửa vào. Tường hồi sau và tường bên xây đặc kín, không cửa sổ. Nền đền được tôn khá cao. Càng về sau, hiên trước càng được làm sâu hơn với nhiều hàng cột có nhiều bậc lên, nhằm tập trung sự chú ý của người mộ đạo vào phía gian thờ. Gian này nằm ở trong cùng, có đặt tượng. Cột đền và bộ sườn mái đều được làm bằng gỗ, trên lợp ngói. Mái đua rộng, dốc về hai phía. Tường ngoài, diềm mái và dầm cột thường được ốp bằng gạch gốm hoặc vẽ hoa văn rất tinh vi. Ngoài các đền xây bằng gỗ và gạch, nhiều lăng mộ được đục trong đá .
Thức cột La Mã
Người La Mã thừa kê’ 3 thức cột Hy Lạp với ít nhiều biến tấu theo những cách riêng của mình. Từ thức cột Đôri truyền thống, họ đã tạo nên thức Toscan, khoẻ khoắn, gây được ấn tượng chịu tải trọng ổn định nhờ lược bỏ hết các khía của thức Đori. Đôi khi cột Toscan còn có thêm chân đế . Đến cuối thời Cộng hòa, họ còn cho ra đời thức cột Compozit (có nghĩa là phức hợp) – một sự kết hợp giữa thức loni và thức Coranh cũ, với sự trang trí diêm dúa hơn và sự dựng hình cũng phức tạp hơn .
Theo Andre Palladio trong “Bốn cuốn sách về kiến trúc” thì Toscan là thức cột “bình dị và đơn giản nhất trong các thức cột”, thường được bố trí ỏ dưới cùng, trong các nhà kho, nhà cầu một tầng hoặc ở dưới các tầng hầm. Tầng trên đó dựng cột thức Đôri, rồi đến cột thức loni. Tầng trên nữa đến cột thức Coranh và trên cùng là cột thức phức hợp (Compozit). Thứ tự này luôn ổn định, không bao giờ bị đảo lộn.
Đến thế kỷ thứ VII trước CN, Êtơruria nhập vào với La Mã trong chế độ Cộng hoà nô lệ, mở ra một giai đoạn phát triển mới về kiến trúc. Công trình quốc phòng được xây khắp nơi. Trên các công trình đều thấy rõ dấu ấn của nền văn hoá Hy Lạp. Đền thờ chịu ảnh hưởng cách trang trí Hy Lạp, với nhiều cột hiên.
Tuy chính quyền bị sụp đổ ở thế kỷ thứ VI trước CN, nhưng nghệ thuật xây dựng đô thị , cách bố cục công trình theo trục, các đền đài có tượng, các kiểu nhà của người Êtơruria vẫn tiếp tục có ảnh huởng đến nền .kiến trúc mới của La Mã trong một thời gian dài. 

 

Related posts