Kiến trúc Myanmar

Chùa Vàng
Là một tổng thể kiến trúc lớn không những của Myanmar mà của cả vùng Đông Nam Á. Theo truyền thuyết, cách đây chừng 2500 năm đã có những nhà buôn vùng thủ đỏ Rangun tới Ấn Độ thỉnh kinh và đã được Đức Phật ban cho bảy sợi tóc vàng. Trở về nhà, họ được dân chúng nô nức đón chào và quyết định góp công của xây nơi cất giữ những sợi tóc quý. Ngọn tháp Vàng cao 20m trên đổi Singutara đã ra đời để làm việc đó. Cùng với tháp Vàng, dân chúng còn xây tiếp 6 tháp là tháp Bạc, tháp Thiếc, tháp Đồng, tháp Chì, tháp Sắt và tháp Đá.
Khảo cổ chưa xác định được chính xác thời điểm ra đời của chùa Vàng. Song một điều chắc chắn là có nhiều trận động đất đã xảy ra làm chùa bị hư hại nặng. Người ta đã phải nhiều lần tu bổ, sửa chữa và sau mỗi lẩn, ngôi chùa lại được làm cho cao hơn, rộng lớn hơn.Mặt bằng chùa có hình gần vuông (214m X 276m) đặt theo hướng Bắc – Nam, nhô cao lên 20m so với xung quanh, có bốn dãy nhà cầu có mái che đưa người từ dưới đi lên. Dãy bậc phía Tây dài nhất (175m). Dãy ngắn nhất ở phía Nam (104m). Hai bên cổng chính phía Nam có hai pho tượng sư tử Sinte cao 9 mét. Các cổng vào phía bên có những dãy nhà nghỉ dành cho khách thập phương tới hành hương. Tất cả gồm.một tháp chính, 72 ngọn tháp phụ và vô vàn tượng voi, sư tử, tượng thần và quái vật đứng hài hòa cạnh nhau tạo nên một khối tượng hình phong phú.
Điều làm nên vinh quang cho quần thể này là phần đỉnh của tháp chính, được hoàn thiện vào năm 1871, cao 10m, có 7 vòng vàng. Người ta đã gắn vào đây tới 9300 lá vàng cỡ 30cm X 30cm, nặng đến 560kg, hàng trăm viên kim cương và hồng ngọc.
Với một tập hợp chùa, tháp, cột, điện trùng điệp, với lượng kim loại và đá quý gắn trên công trình, Sve Đagôn xứng đáng là một tòa kiến trúc bằng vàng, trong cả nghĩa bóng lẫn nghĩa đen của từ này.

 Kiến trúc Myanmar 1

Thành phô cổ Pagan và chùa Vàng Ananda
Pagan là vùng đất thuộc vương quốc hùng mạnh từng vang bóng một thời, nằm bên dòng sông Iravadi ở chính giữa đất nước Myanmar, trên con đường giao lưu thương mại giữa Ấn Độ và Trung Hoa trong thời cổ đại .
Truyền thuyết đã từng kể về giai đoạn phát triển rực rỡ của Pagan trong suốt gần mười thế kỷ sau Công nguyên. Nhưng lịch sử thành văn ghi nhận sự hưng thịnh của Pagan bắt đầu từ đời vua Aniruda (1044), sau khi nhà vua này thống nhất được đất nước, biến Pagan thành thủ đô của Vương quốc, huy động hàng ngàn hàng vạn thợ ngày đêm xây nên rất nhiều chùa tháp. Truyền thuyết cũng kể rằng một ngày ở đây mọc thêm 40 ngôi chùa, một năm – 15 ngàn chùa tháp và trong 300 năm đã có cả thảy bốn triệu ngôi chùa tháp được xây dựng, biến Pagan thành thủ đô tâm linh của cả dân tộc Myanmar.
Những khai quật khảo cổ cho thấy ngay từ đẩu thế kỷ thứ IX, Pagan đã được quy hoạch theo hình vuông mỗi chiều 1,2km có tường cao, hào sâu chạy bốn phía, từng đoạn lại nhô lên những tháp cao. Mạng đường phố trong thành có hình ô cờ. Trên cổng thành phía Đông có tạc hình hai vị thần Bảo hộ (gọi là Nát). Tương truyền, có một chàng thợ rèn tài ba cùng người em gái bị một tên vua tàn bạo hãm hại, về sau hai anh em chàng trai này được dân chúng tôn sùng thành những vị thần trong huyền thoại. Phía ngoài thành trong tầm bán kính 5 – 7km nay vẫn còn dấu vết của rất nhiều cụm chùa tháp, điểm dân CƯ và hệ thống thủy lợi. 
Những kiến trúc tôn giáo ở Pagan xây bằng gạch và vôi vữa bao gồm hai thể loại chính: loại đền tháp (Stupa hoặc Xetiva theo tiếng địa phương) và chùa (tiếng địa phương gọi là Gu). Các Stupa đều có hình bát úp như .thường thấy (hình 334). stupa Shvezigon xây năm 1059 gồm ba tầng được dát vàng từ chân đến đỉnh. Bên cạnh hình Phật, ở đây còn có 37 tượng thần “Nat” – những vị thần bảo vệ của Shvezigon. Cùng đồng dạng nhưng lớn hơn nhiều lần, stupa Mangalaxetiga cao tới 45m, lớn nhất ở Pagan, được xây dựng năm 1284.
Loại chùa “Gu” – tiếng Myanmar có nghĩa là hang – là những khối hộp vuông chồng lên nhau, dưới lớn, trên nhỏ dần, kết thúc bằng một đỉnh hình tròn nhọn kéo dài, hoặc bằng một tháp hình vuông. Vào khoảng thế kỷ thứ XIII, một nhà vua có công, có tài tên là Tilanman đã xây cho mình một công trình kỷ niệm xứng đáng – đó là ngôi chùa Ananđa – ngôi chùa đẹp nhất vùng Pagan .
Chùa Ananđa có mặt bằng hình vuông, cạnh đáy 80m, cao 50m, xung quanh là dãy hành lang có mái che. Ở độ cao 10m, giữa các bức tường đá có trổ các ô cửa sổ hẹp. Người đến cúng vái ở phía dưới không nhìn thấy cửa sổ mà chỉ nhìn thấy những tia sáng huyền ảo rọi lên bức tượng Phật dát vàng cao 10m, đặt trên bệ cao 3m với khuôn mặt Phật bình thản nở nụ cười điềm tĩnh đang nhìn xuống đám chúng sinh nhỏ bé phía dưới chân.
Vương triều Pagan tuy chỉ tồn tại trong gần ba thế kỷ, nhưng đã để lại một thành tựu mẫu mực về quy hoạch đô thị và hình ảnh về một quần thể công trình kiến trúc huy hoàng, còn sống mãi trong tâm khảm mọi người dân Myanmar.

Related posts