Kiến trúc thời kỳ Trung vương quốc (2100 – 1600 trước CN)

Vào đầu thế kỷ thứ XXI trước CN, sau khi đào hồ và kênh để trị thuỷ sông Nil, đồng ruộng trở nên phì nhiêu, nông nghiệp phát triển, nền kinh tế Ai Cập tiến lên một mức cao.
Xây dựng thành phố được đẩy mạnh, tiêu biểu nhất là thành Kahun.
Thành phô Kahun
Thành phố này có mặt bằng hình chữ nhật, rộng khoảng 10ha (380m X 260m), có tường gạch bao quanh . Hai cổng thành ở phía Nam và phía Bắc chia thành phố ra làm hai phẩn không đểu nhau, được ngăn cách bởi một bức tường dày.
Phần thành nhỏ có khoảng 250 ngôi nhà bằng đất dùng làm khu ở cho dân nô lệ. Một con đường rộng 9,9m chạy từ Nam lên Bắc có các nhánh vuông góc dẫn đến các nhà ở. Cứ hai nhà có chung một tường.
Phần thành lớn được chia ra nhiều khu. Khu nhà người trung lưu làm bằng gỗ, mái bằng. Nhà dài từ 7 đến 10m, trước nhà có sân, có tường bằng đất không nung bao quanh. Những người giàu xây loại nhà có nhiều hành lang rộng với nhiều cột, có sân trong, và có sự ngăn cách với đường phố. Nền nhà cấu tạo bằng đất sét được lèn chặt.
Vào thời này, ngoài Kahun còn có hàng loạt thành phố khác được xây dựng như ôme, Memphít, Tanich, Tepbơ v.v…
Đền Mentuhỏtép
Khoảng năm 2050 trước CN, ở phía Tây sông Nil dưới chân núi đá có một công trình kiến trúc đồ sộ đã được xây dựng. Đó là ngôi đền Mentuhôtép ở Đâyel – Bahơri (thuộc Vương triều thứ XI 2134 – 2000 trước CN). Tòa Hoàng cung thời đại Trung thế kỷ này đã kết hợp được một tiểu Kim tự tháp với một tòa biệt điện đặt trên những hàng cột khổng lổ đứng sát nhau. Một con đường thoải dài 1200m rộng 33m có hai dãy tượng đầu người mình sư tử ở hai bên dẫn tới tận sân đền.
Đền chính có mái hiên rộng với hai hàng cột bằng đá hoa cương. Một con đường dốc dẫn tiếp tới hiên đền thứ hai. Đền này cũng có hai hàng cột hiên nhưng to hơn loại cột ở đền thứ nhất.
Trong đền có phòng rộng với 140 cột đỡ mái. Khác với thời cổ vương quốc, ở quần thể đền này tuy cũng có Kim tự tháp, nhưng không phải để chứa thi hài mà chỉ để làm chỗ tưởng niệm. Thi hài quốc vương được đặt trong hang đá phía sau. Một độ dốc thoải với các chiều cao cột khác nhau tạo tầm nhìn tốt và gây được nhiều ấn tượng sâu sắc. cổng phía trước đặt thấp nhằm nhấn mạnh công trình sau và vẻ uy nghiêm đồ sộ của cả quần thể. Các tượng dọc hành lang kết hợp rất hài hoà với bố cục chung. Sự bố trí dãy cột trên mặt chính là một cải tiến quan trọng. Nội thất đã được chú ý tối đa, nhấn mạnh sự đối xứng, có nhiều điêu khắc ở đại sảnh và sân trong, với bố cục mặt bằng phức tạp, như một biện pháp đề phòng chống đột nhập .
Cột ghi công (Obelisk)

Kiến trúc thời kỳ Trung vương quốc (2100 - 1600 trước CN) 1

Để ca ngợi những chiến công từ các cuộc chinh phạt, người Ai Cập dựng lên trước mặt các công trình hoặc trên quảng trường những cột đá cao hàng chục mét có tiết diện hình vuông, đỉnh nhọn, nay còn thấy một cột cao tới 30m, bốn mặt có khắc chữ và trên chóp có lớp hợp kim vàng, khi gặp ánh nắng chiếu vào thì chói loé lên rực rỡ (hình 46).
Nhìn chung, các công trình kiến trúc thời Trung vương quốc không có kích cỡ đồ sộ như các Kim tự tháp thời cổ vương quốc, mà hướng nhiều vào cải tiến và tìm tòi sự độc đáo của không gian bên trong, phát huy vai trò trang trí của cột, và tăng đáng kể chiều dài của các ngôi nhà. 

Related posts