Kiến trúc trong chế độ phong kiến Châu Âu

Trung thế kỷ là thời kỳ xuất hiện và hưng thịnh của chế độ phong kiến, với sự thống trị của các chúa đất ở châu Âu.
Ngay từ cuối thế kỷ thứ IV, những mâu thuẫn giai cấp sâu sắc đã làm lung lay tận gốc nền chính trị và kinh tế La Mã, dẫn tới các cuộc khởi nghĩa của nông dân và’ nô lệ thuộc địa, làm tan rã chế độ chiếm hữu nô lệ và làm nảy sinh những hình thức quan hệ xã hội – kinh tế mới. Sự chuyên quyền của chúa đất và sự thống trị không hạn chế của tôn giáo là hai nền tảng của tổ chức nhà nước mới, có ảnh hưởng tới sự phát triển xã hội nói chung và tới nghệ thuật kiến trúc nói riêng .
Nhiều công trình kiến trúc từng đóng vai trò quan trọng trước đây như các sân vận động, baxilica, nhà tắm công cộng, rạp hát, rạp xiếc v.v… dần dần trở thành hoang phế, bị lãng quên, thậm chí bị phá hủy. Vào thời điểm này, tương phản với những kiểu nhà ở do dân thường và nông dân tự xây bằng các vật liệu rẻ tiền, các lãnh chúa phong kiến chọn nơi hiểm yếu nhất trong lãnh địa của mình để xây nhiều lâu đài nguy nga tráng lệ, có tường đày và tháp canh bao quanh, nhằm đối phó với các cuộc tấn công của nông dân nổi loạn hoặc binh lính các lãnh chúa vùng khác tới xâm lăng. Trong tình hình xã hội đầy bất an, kiến trúc quốc phòng cũng được đà phát triển. Đất đai đô thị bị chia nhỏ để làm những loại nhà ở mặt phố của người buôn bán trung lưụ, có tầng trên để ở và tường rất dày bọc lấy tầng cửa hàng ở dưới. Đồng thời, hàng loạt các tu viện và đền đài đồ sộ cũng được xây dựng làm phương tiện củng cố và khẳng định vị thế của nền đế chế, đảm bảo cho sự tồn tại lâu dài của chế độ phong kiến. Đạo Thiên chúa ra đời từ cuối thời cổ đại (thế kỷ thứ IV) như một thứ tín ngưỡng của giai cấp nô lệ La Mã đã được truyền bá rộng rãi trong các tầng lớp dân chúng. Nhà thờ vừa là nơi cầu nguyện, vừa là dạng công trinh công cộng chủ yếu. Kiến trúc nhà thờ phản ảnh cả thế giới quan Thiên chúa giáo lẫn các quan điểm xã hội của thời đại  .

Kiến trúc trong chế độ phong kiến Châu Âu 1

Sự phân hóa của đế quốc La Mã thành hai phẩn Đông – Tây do có các hoàn cảnh kinh tế – xã hội khác biệt là nguyên nhân chính khiến chế độ phong kiến Đông và Tây có những tiến trình khác nhau. Ở phương Tây, sau khi đế quốc Tây La Mã tan rã thì chỉ còn lại một thế lực duy nhất có tầm ảnh hưởng trên toàn lãnh thổ là Giáo hoàng. Ở phương Đông, nhờ sự ủng hộ của chính quyền phong kiến và của Thiên chúa giáo, các nền văn hóa cổ truyền vùng Ảrập, văn hóa Đông La Mã không hề bị suy sụp trước hoàn cảnh mới, mà còn có điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn trước. Tại Bidăngtin thuộc Đông La Mã, những thành tựu của kỹ thuật xây dựng giai đoạn vừa qua được tiếp tục hoàn thiện như các mái vòm đường kính lớn, các vòm cuốn gạch, các cấu tạo được thực hiện một cách mạch lạc, cân bằng, đầy tính logic.
Tại các nước Italia, Pháp và Tây Âu khác, mãi đến thế kỷ thứ X và XI, nền văn hóa phong kiến mới được vực dậy và phát triển song song với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa. Các phong cách kiến trúc mới là Roman, Gôtích trở thành chủ đạo, chi phối toàn bộ trào lưu xây dựng ở Italia, Đức,
Anh, Pháp, lan sang cả Ba Lan, Tiệp Khắc, các nước khu vực biển Bantích và khắp châu Âu . Giai đoạn cuối của thời kỳ phong kiến châu Âu được đánh dấu bằng cao trào văn hóa mới – thời kỳ Văn nghệ Phục hưng ở Italia – bao gồm nhiều lĩnh vực văn học, nghệ thuật đạt tới đỉnh cao rực rỡ với những thiên tài vô song . Một số phong cách kiến trúc khác cũng được sinh ra từ đó, như Barốc, Rôccôcô, phong cách kiến trúc cổ điển Pháp.

Related posts