Kiến trúc bidăngtin

Đế quốc Bidăngtin bao gồm các nước thuộc phía Đỏng Địa Trung Hải được thành lập do hậu quả của sự tan rã và chia đôi đế quốc La Mã. Bidăngtin lấy thủ đô là Côngxtantinốp, một thành phố ở phía nam Biển Đen. Tham gia vào nền văn hóa Bidăngtin có các nước Hy Lạp, Ai Cập, Xiri,Tiểu Á Tế Á.

Nằm ở vị trí giáp ranh giữa Đông và Tây, nền văn hóa Bidăngtin in đậm dấu ấn truyền thống của cả hai vùng này. Trong kiến trúc Bidăngtin, người ta dễ dàng nhận thấy cả các yếu tố phương Đông lẫn các yếu tố Hy Lạp – La Mã cổ đại.
Khác với vùng Tây La Mã, nơi thành phố và công trình bị tàn phá khá nhiều, Bidăngtin vào thế kỷ thứ IV và thứ V còn giữ được các thành phố với các nghề thủ công và thương mại phát triển. Lực lượng lao động nô lệ còn lại tương đối lớn và tồn tại song song với chế độ phong kiến trong một thời gian dài. Quan hệ buôn bán với phương Đông được mở rộng. Những giá trị truyền thống về mặt tư tưởng vẫn được duy trì. Tôn giáo chính và sức mạnh tư tưởng chủ yếu của nền đế chế lúc này là Thiên chúa giáo. Để xây dựng chính quyền chuyên chế hùng mạnh, chế độ mới rất chú ý đề cao vai trò của nhà thờ Thiên chúa giáo. Họ đã huy động mọi thành quả của nền văn hóa cổ trong nước và của các nước lân cận vào việc xây dựng chế độ xã hội và nền văn hóa theo một thế giới quan của riêng mình. Hoạt động kiến trúc và mọi ngành văn hóa nghệ thuật khác đều phải ca ngợi nhà vua, coi vua như một đấng siêu nhân.
 Khác với mái vòm La Mã tựa trên các bức tường dày (như Păngtêông), mái vòm ở đây tựa trên các trụ đứng độc lập ở các góc trong không gian tòa nhà và có thể tổ hợp thành các nhóm. Với một vòm buồm ở giữa và bốn vòm xung quanh, người ta có thể lợp được những không gian rât lớn. Độ vững chắc của công trình ở đây đạt được không phải bằng cách tăng khối tích của vật liệu, mà qua sự cân bằng lực tác động qua lại giữa vòm và các cuốn. Đây chính là nét đặc biệt nhất trong cấu tạo kiểu vòm buồm của kiến trúc tôn giáo Bidăngtin. Kiến trúc vòm buồm dùng gạch đá là vật liệu xây dựng chính, trong đó đá được đẽo chuẩn theo kích thước định sẵn để xây kèm với gạch. Riêng phần mái được xây bằng các loại đá nhẹ.

Kiến trúc bidăngtin 1

Nhà thờ Xanh xỏphi ở Côngxtantinốp

Tác giả công trình là kỹ sư Antêmuis và kiến trúc sư Isidor cùng là người quê gốc ở Tiểu Á.
Ngự trị tại một quần thể ở trung tâm, đây là tòa nhà chính nhất của đế quốc Bidăngtin, là điểm nhấn của toàn thành phố Côngxtantinốp. Tại đây, đám dân thường đông đúc từ các phố có thể vào bên trong để gặp mặt với giới thượng lưu, dẫn đầu là nhà vua và cha cố từ Đại điện gần đó đi sang.
Các tác giả đã xuất phát từ kiểu vòm gỗ truyền thống vùng Tiểu Á quê hương để giải quyết bài toán khó nhất của công trình, tạo ra được một không gian cực lớn cho hàng ngàn người bằng vật liệu gạch đá. Và họ đã thành công nhờ kết hợp nguyên tắc bpxilica La Mã cổ đại với hệ vòm bán cầu tựa trên trụ – một cấu trúc rất sáng tạo của chính họ. Không gian lớn được lợp bằng một vòm trung tâm nối với hai bán vòm kéo dài về hai phía Đông Tây và năm vòm nhỏ đấu tiếp vào hai bán vòm đó. Hai bên lễ đường còn có các khối hai tầng với hàng trụ cuốn dùng làm chỗ ngồi cho dân chúng trong các ngày lễ lớn. Đường kính vòm trung tâm là 33m. Chiều cao ở chân các vòm nhỏ là 24,3m, còn chiều cao của chân vòm trung tâm là 40m. Kích thước mặt bằng 74,8m X 69,7m. Tổng chiều cao nhà thờ Xanh Xôphi lên tới 56m. Vật liệu được sử dụng tương ứng với vai trò chịu lực ở các vị trí khác nhau: tường làm bằng gạch, trụ bằng đá tảng đẽo, còn mái vòm được xây bằng các loại đá xốp nhẹ. Nội thất tạo được cảm giác lộng lẫy, hùng vĩ nhờ sự kết hợp các không gian cao rộng khác thường với rất nhiều loại gạch men, đá quý màu sắc rực rỡ.
Nhà thờ Xanh Mác ở Vơnidơ
Nền kiến trúc Bidăngtin còn có một đại diện khác không kém giá trị. Đó là nhà thờ Xanh Mác ngự trị trên quảng trường cùng tên tại Vơnidơ – Italia được xây dựng khoảng giữa thê’ kỷ thứ XI. Nhà thờ này là biểu tượng trân trọng của người dân Vơnidơ đối với sự ủng hộ của Bidăngtin giành cho họ trong cuộc chống đối với Giáo hoàng.
Cấu trúc tòa nhà bao gồm hệ vòm cuốn chữ thập với 5 đơn vị vòm độc lập theo nguyên tắc vòm và mái bán cẩu trong kiến trúc Bidăngtin. Trong mặt bằng, vòm trung tâm lớn hơn bốn vòm còn lại, nhưng cả 5 vòm đều thông với nhau để tạo thành không gian lớn. Nền nhà, mặt tường và trần với diện tích hàng vạn mét vuông đều được ốp lát bằng đá hoa cương màu hoặc gạch môdaích.
Các kiểu mái vòm đặt trên đế vuông của Bidăngtin là biểu tượng của bầu trời và thế giới siêu hình trong tôn giáo, là kỹ thuật đặc trưng đã hình thành trong một thời gian dài ở nhiều nước châu Âu cũng như Trung và Đỏng Á. Kiến trúc nhà thờ Bidăngtin đã thể hiện chủ ý của giai cấp phong kiến thống trị dùng tôn giáo để tách con người ra khỏi thực tế xã hội, hướng con người vào sự quy phục sức mạnh của “Đấng tối cao” hiện thân trong vai trò các vua chúa phong kiến.

Related posts