Kiến trúc của người Aztec

Đầu thế kỷ thứ XIV, một tôc người da đỏ sống ở miền Bắc Mỹ có tên là Aztec di cư xuống Trung Mỹ và định CƯ trên vùng đất thuộc Mêhicô ngày nay. Ở đây, họ thừa hưởng một nền văn hóa phát triển từ “thời kỳ Cổ điển” với những đô thị và trung tâm tín ngưỡng lớn như Sochicalco, Tollan (hình 346), Tenốc-titlan v.v… từ thế kỷ thứ VIII-IX, ,đã hình thành được quốc gia và nhanh chóng đạt được sự phát triển hưng thịnh vào cuối thế kỷ thứ XIV đau thế kỷ thứ XV.
Người Aztec sống chủ yếu bằng nghề nông, nhưng cũng chú trọng nhiều đến các nghề thủ công mỹ nghệ như bạc, vàng, gỗ và đá quý. Họ khéo dùng lông chim may quần áo, trang trí nhà cửa, sản xuất các đổ đạc bằng đồng, biết sử dụng hợp kim đồng và thiếc để cắt gọt kim loại và đá cứng. Đối với dân tộc này, vàng là thứ kim loại linh thiêng, là kim loại của thần Mặt Trời, chỉ dành riêng cho thủ lĩnh (vua).
Xã hội của người Aztec phân thành hai giai cấp: chủ nô và nô lệ, trong đó nỏ lệ chiếm số lượng khá đông. Nô lệ có nguồn gốc từ tù binh, tội phạm và họ bị mua bán như một thứ hàng hóa.
Người đứng đầu Nhà nước có quyền lực rất lớn và được tôn sùng như thánh thần. Quý tộc và tăng lữ thuộc giai cấp chủ nô đã đặt ra nhiều nghi lễ huyền bí để chứng tỏ quyền hành người thủ lĩnh là do các vị thần ban cho.

Kiến trúc của người Aztec 1

Trong công cuộc xây dựng ở giai đoạn sau Tetihuacan, phải kể đến thành phô’ Tenốctitlan đã tồn tại trong hai thế kỷ từ 1325 đến 1521. Tương truyền thành phố này được xây dựng theo mẫu của thành Azơtơlan, một cô’ đô cổ xưa trên quê hương của dân Aztec .
Sống trong bối cảnh các cuộc chiến giành đất đai xảy -ra liên tiếp, người Aztec đã chọn giải pháp xây thành Tênốctitlan trên một hòn đảo lớn giữa hồ, nhằm đề phòng các cuộc tấn công. Loạt đảo nhỏ vây quanh làm đất dự trữ cho mở rộng thành phố. Trên đảo có nhiều kênh đào, bờ kênh ốp đá hoặc tấm màu. Từ đất liền có các đập dẫn sang đảo, có cầu nâng hạ được cho thuyền qua lại. Thành phố lúc này đã có số dân tới 6 vạn người. Quảng trường trung tâm rộng 320m X 275m được bao quanh bởi “ô đất linh thiêng” và ba cung điện bằng gỗ của các lãnh chúa. Tại “ô đất linh thiêng” có đặt một kim tự tháp cao tới 30m, cạnh đáy dài 100m, quanh có tường khắc hình rắn bao bọc. Đỉnh tháp có hai ngôi đền thờ thần mưa Tlalốc và thần chiến tranh Uyxilopolotc. Tuy tháp này hiện nay không còn tồn tại, nhưng theo mô hình này, người ta đã cho xây ngọn tháp Tenáuc nhỏ hơn với chiều cao 16m đáy dài 65m X 50m.
Tại “ô đất linh thiêng” này còn có ngôi đền tròn thờ Quetzalcoatl và một sân vận động là thể loại công trình nhất thiết phải có ở những nơi có người Aztec sinh sống.
Những ngọn tháp và những đền đài trong thành phố đều được xây dựng đổ sộ, bên trong được trang hoàng bằng những tượng vàng rất lớn. Người ta gắn lên trần của ngôi đền những ngôi sao, những con chuồn chuồn, bươm bướm, chim chóc bằng vàng, giống như những con vật thật đang bay lượn trên đầu. Điều đó gây một cảm giác thật kỳ ảo đối với những người đến cầu nguyện.
Ngoài các công trình đền tháp, trong thành phố còn có một chợ lớn, các khu nhà ở của quan chức và nhà giàu bao quanh khu trung tâm. Tuy vậy nhìn chung về phương diện nghệ thuật, nền kiến trúc của người Aztec không sánh kịp với những thành quả của thời Teotihuacan, mặc dù cuối cùng nó cũng chịu chung số phận bị cưỡng đoạt và hủy diệt như kiến trúc các thời kỳ trước đó.
Miền Nam Mêhicô nổi tiếng với loạt công trình ở Monte Alban, đạt đỉnh cao vào khoảng thế kỷ thứ V. Đây là một trung tâm hành chính – tôn giáo lớn với Acrôpôn trên đỉnh đồi cao. Các công trình được đặt theo chiều ánh sáng. Tại đây cũng có một sân banh (ball court) và nhiều hệ thống đền thờ, kim tự tháp.
Người Aztec cũng từng đạt tới trình độ rất cao về mặt thiên văn. ở thủ đô Mêhicô hiện vẫn còn lưu giữ được một tấm lịch bằng đá nặng 20 tấn của người Aztec. Theo đó người Aztec chia mỗi năm thành 365 ngày gồm 18 tháng, mỗi tháng có 20 ngày, cuối năm có 5 ngày bổ sung. Nếu đem so sánh với lịch dùng ở châu Âu cùng thời thì lịch của người Aztec chính xác hơn.
Vào đầu thế kỷ XVI, quốc gia của người Aztec bị thực dân châu Âu tới chiếm. Tuy vậy, những gì mà người Aztec kiến tạo được trong thời kỳ lịch sử không dài so với lịch sử của đế quốc Inca và Maya, cũng đủ chứng tỏ sức sống mạnh mẽ của họ.

Xem thêm: Bán nhà nhanh chóng. Dễ dàng. Đăng tin của bạn tại Bán nhà Hải Phòng

Related posts