Kiến trúc thời kỳ Tiền Phục hưng

kien truc thoi ky tien phuc hung 53d07d07c9a52 - Kiến trúc thời kỳ Tiền Phục hưng

Nền kiến trúc Tiền Phục hưng được đánh dấu bằng sự ra đời của hàng loạt loại hình kiến trúc mới ở các thành phố Phlorăngxơ, Vơnidơ, Milan, Rôma, phù hợp với đòi hỏi của giai tầng tư sản.
Lớn mạnh nhất về kinh tế, đi đầu trong đâu tranh chống phong kiến ở miền Bắc Italia là thành phố Phlorăngxơ với 90 ngàn dân – mọt đô thị nằm ở hai bên bờ sông Acnô.
Đặt cơ sở cho nền kiến trúc Tiền Phục hưng là Philippo Bruneleski, sinh tại Phlorăngxơ, vốn là thợ kim hoàn và đúc tượng. Năm 1420, người ta đã phải tập trung khá nhiều nhà xây dựng để thảo luận cách lợp mái nhà thờ Xanh Maria Đen Phlori, bị bỏ dở từ cuối thế kỷ XIV do chưa có cách lợp mái nào phù hợp. Và cuối cùng mọi người đã chấp thuận sáng kiến do Bruneleski đưa ra, ông nhận thấy nếu làm mái theo nửa hình cầu như thường lệ thì đai mái sẽ không chịu nổi lực đạp của trọng lượng mái. Vì vậy ông đã nâng chiều cao vòm, dùng 8 gân cứng và 16 gân phụ cùng hai lớp vỏ mái chụm lại, đỡ một chóp ở trên cùng. Với một chân mái tròn có đường kính 43,5m (tương đương vòm bán cầu của Păngtêông thời La Mã cổ đại), tổng chiều cao nhà đạt tới 115m. Nhà thờ Xanh Maria Đen Phlori sau khi có mái đã thực sự trở thành tòa nhà chính, là điểm nhấn trong không gian của toàn thành phố Phlorăngxơ, là niềm tự hào cho dân chúng và là niềm vinh quang của tác giả công trình.
Bruneleski còn là tác giả của loạt công trình nổi tiếng như Dục Anh viện (1419-1445), Tư đường Passi (1430 -1443) v.v…
Trọng tâm bố cục của tòa nhà Dục Anh viện là một sân vuông có các dãy hành lang cuốn vòm bao quanh. Mặt trước nhìn ra quảng trường thành phố có 9 gian cuốn vòm, cao hơn mặt quảng trường 9 bậc lên. Hình thức sáng sủa, tỷ lệ hài hòa, dáng vẻ chững chạc một cách trẻ trung đã phản ánh được đúng chức năng sử dụng và ỷ tưởng nhân văn của thời đại, đổng thời cũng nói lên phần ảnh hưởng còn khá rõ nét của phong cách kiến trúc Gôtích thịnh hành trước đó.
Tư đường Passi có khối tích không lớn, nhưng việc sử dụng cột, vòm và mái bán cầu có tỷ lệ được nghiên cứu hài hòa một cách tài tình, sự phong phú của bô’ cục không gian đã 
khiến tòa nhà này đạt đến những mẫu mực tiêu biểu.

 Kiến trúc thời kỳ Tiền Phục hưng 1

Một điển hình cho loại biệt dinh hoặc lảu đài là tòa biệt dinh Mêđisi do nhà kiến trúc Hoàng gia Mikeloddo đi Bactolomes (1396 – 1472) thiết kế. Tòa nhà chia làm ba tầng. Tầng dưới ốp đá thô nhám với những cửa sổ rộng có song sắt làm tăng vẻ ổn định và nghiêm trang. Tầng hai ốp đá nhẹ và nhỏ, ít nhám hơn với những cửa sổ vòm hẹp đứng sát nhau. Giữa các tầng có gờ chỉ, kết thúc bằng mái đua, tạo ra phân vị ngang một cách dứt khoát. Kiểu mặt nhà của biệt dinh Mêđisi khá phổ biến trong thời kỳ Tiền Văn nghệ Phục hưng.
Tòa lâu đài Ruxelai xây năm 1442 theo thiết kế của Albecti (sinh năm 1404) – một nhà thực hành kiêm lý luận gia, tác giả của “Mười cuốn sách về kiến trúc” để thay thế cho cuốn sách cùng tên của Vitơruvius được viết vào thời La Mã cổ đại.
Công trình đồ sộ này (40m X 38m) có bố cục khép kín với hành lang có vòm cột chạy quanh một sân trong trông khá nhẹ nhàng, duyên dáng. Ở đây lần đầu tiên Albecti dùng thức cột liền tường và các vòm cửa sổ để chia gian. Chiều cao tầng càng lên trên càng bị rút lại. Phần mái đua trên cùng theo kiểu La Mã tạo được ấn tượng nhẹ nhàng khá ăn nhập với hệ cột bên dưới. Tuy vậy, các phòng không có sự phân biệt rõ chức năng, bệ cửa sổ làm quá cao đã phần nào hạn chế hiệu quả sử dụng của tòa nhà. 
Vào giữa thời kỳ Tiền Phục hưng, tại Milan đã ra đời hai con người mà tên tuổi và sự nghiệp sau này đã chiếm một vị trí cao chót vót trong nền văn minh Trung đại. Một trong hai người đó là nhà bác học, nhà hội họa, nhà điêu khắc và kiến trúc thiên tài Lêôna Ẹ)ơ Vanhxi (1452 – 1519).
Lêôna Đơ Vanhxi đã để lại nhiều đề án kiến trúc (hình 220) và tác phẩm lý luận đầy tính lãng mạn như quy hoạch mạng kênh dẫn nước, phác thảo các nhà thờ mai vòm v.v…
Người thứ hai là Đônatô Bramăngtê (1444 -1514) – họa sĩ, nhà kiến trúc lỗi lạc đã có đóng góp lớn cho xây dựng Milan, đổng thời là người góp công đầu vào việc hình thành nhà thờ Xanh Pie nổi tiếng (tòa thánh Vaticăng ngày nay).

Related posts